25 فوریه, 2021

کد مطلب : 25032

ارسال صوت+متن بیانات

شرح بخشی از دعای ام داوود با موضوع ملائکه و حضرت جبرئیل و لزوم تزکیه نفس

چرا به شما می‌گویند: وارد سیر و سلوک شوید؟ با نفس خود مبارزه کنید؟ از نفس نباتی به نفس حیوانی، از نفس حیوانی به نفس ناطقه‌ قدسیه و از نفس ناطقه‌ قدسیه به نفس مطمئنه برسید؟

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود فایل صوتی بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در

شرح بخشی از دعای ام داوود با موضوع ملائکه و حضرت جبرئیل

تاریخ سخنرانی: ۱۳۹۸/۰۱/۰۲

مدت زمان: 22:31

حجم فایل: 4.8مگابایت

دانلود فايل صوتي

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

در دعای شریف ام‌داود که داستانش را می‌دانید، فرزندی زندانی می‌شود. به دستور امام «علیه السلام» ادعیه، دستورات و اذکاری برای مادر فرزند وارد می‌شود که بعد از به جای آوردن آن‌ها فرزند از زندان آزاد می‌شود.

در این دعا از ۱۲۴ هزار پیامبر به اسم تعدادی از پیامبران اشاره شده است؛ اسامی حواریون آمده است. ذکری از حواریون و اتباع شده است. ذکری از خالد، حنظله و لقمان شده است.

مأموریت‌های برخی از فرشتگان

بخشی از دعا راجع به ملائکه و فرشتگان است. «اللهم صلّ علی جبرائیل»؛ ابتدا به جبرائیل و سپس به اسرافیل، میکائیل، ملائکه‌ بزرگ و ملائکه‌ باعظمت و فرشتگانی که مقرب درگاه و دستگاه خداوند هستند اشاره شده است.

در این دعا غیر از اینکه از این فرشتگان نام برده شده به کارها و اعمال آن‌ها نیز اشاره شده است. یعنی آن‌ها عمّال خداوند هستند و به آن‌ها مأموریت‌هایی واگذار شده که باید آن‌ را انجام دهند. حتی در بعضی روایات آمده بعضی از فرشتگان مأمور هستند وقتی که باران می‌بارد به همراه باران باشند که قطرات باران را کجا باید دفن کنند و هول بدهند که به کدام زمین باید برود؟ در کدام زمین کشاورزی و برای کدام کشاورز؟

خداوند مقسم الارزاق است؛ او روزی‌ها را تقسیم می‌کند. روزی هم فقط برای بشر نیست! بلکه روزی شامل پرندگان، حیوانات، جانوران و همه‌ اشیاء و عوالمی است که باید این روزی، قدرت و نیروی الهی به آن‌ها برسد تا آن‌ها نشو و نمو کنند و مراحل خلقت خود را به اتمام برسانند.

آگاهی نداشتن به عدد فرشتگان

ما در بین ملائکه که عدد آن‌ها را نمی‌دانیم و نمی‌توانیم آن‌ها را بشماریم اعظم از جبرئیل نداریم؛ و هیچ امام و پیغمبری هم آماری برای فرشتگان نیاورده است. در قرآن هم آیه‌ صریحی است مبنی بر اینکه شما نمی‌توانید این کار را انجام دهید مگرخداوند. «وَ ما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ».

اوست که تعداد و آمار فرشتگان و مأموریت‌های آن‌ها را می‌داند. اوست که می‌داند آن‌ها باید به کجا بروند؟ چکار کنند؟ چقدر عمر کنند؟ همه این‌ها در دستگاه پروردگار بر روی حساب، ثبت و ضبط شده است. همه چیز روی حساب و نظم و نظام است.

نظم و نظام در دستگاه خداوند

اگر خداوند به ما تعلیم می‌دهد که ما باید نظم و نظام داشته باشیم؛ اگر حضرت علی می‌فرماید: «اللهِ فی نَظْمِ أَمْرِكُمْ»؛ آن‌وقت می‌شود کسی که به ما آموزش می‌دهد که باید با نظم و نظام باشید در دستگاهش نظم و نظام نداشته باشد؟! خداوند حتماً برای کارهایش لوح محفوظ دارد؛ لوح تقدیرات دارد؛ لوح قضا دارد؛ مراحلی از مشیت الهی است که تا به مرحله‌ امضا و قضا و اجرا برسد باید هر شیئی که عوالمی دارد همه دست خدا منظم و مرتب باشد.

بعد شما ببینید پیغمبر می‌فرماید: من در سفر معراج دیدم که ملکی سرش داخل یک الواحی بود؛ پیامبر به جبرئیل که در مسائل عُلْوِی و آسمانی معلم و همراهش بوده می‌فرموده اینجا چیست؟ آنجا چیست؟ او هم از طرف خدا مأمور به پاسخگویی بوده است؛ وقتی پیغمبر به این ملک و الواح می‌رسد به جبرئیل می‌گوید: ای جبرئیل به من بگو اسم این ملک و لوحی که مقابل اوست چیست؟

جبرئیل گفت: یا رسول‌الله این لوحْ، لوحِ ارواح و این ملک، حضرت عزرائیل «علیه السلام» است. او باید در این لوح نگاه کند تا ببیند کدام یک از ارواح افراد بشر اجلش سر رسیده و باید به سراغش برود. خداوند می‌توانست به حضرت عزرائیل، قدرتی بدهد تا بدون لوح به این مطلب پی ببرد. ولی ببینید لوح است، نظم است، باید ببیند که اجل هر فردی چه هنگام فرا می‌رسد، همه کارهای خدا نظم و نظام دارد.

سوال این است که آیا خداوند مکان دارد؟ آیا خداوند دارای مکان مادی و جسمی است؟

خداوند جسم و مکان ندارد؛ پس مقصود از عرش خدا که می‌گویند «و یحمل عرش ربک ثمانیة» چیست؟ ثمانیة به مفهوم هشت مَلَک است. یعنی هشت‌ مَلَک زیر تخت خدا را می‌گیرند. خدا تخت و عرش دارد. ولی عرشی که در آسمان‌ها است و در آن همه ملائک، فرشتگان و مقاماتِ عُلْوِی جمع هستند یک عرش دنیوی نیست که فکر کنیم از چوب، سنگ و چیزی ساخته شده است. بلکه یک عرش نوری است. ملائکه هم ملائکه نوری هستند. خداوندی که مَلِک و سلطان عوالم است باید برای خودش یک عرشی داشته باشد. «لِمَن المُلک الْیوم لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ»؛ پس خداوند عرش دارد؛ یعنی نظم و نظام الهی مقتضی همه‌ امور است.

و در عالم باطنی که یک مسائلی است در عالم ظاهر هم است. اصلاً می‌گویند: «الظاهر عنوان الباطن»؛ یعنی هر ظاهری عنوانی برای باطن شده است؛ پس بواطنْ، ظواهری دارند؛ بواطن باز بواطنی دارند و همین‌طور؛ بنابراین این قلم قدرت شامل مسائل ملائکه نیز است. ملائکه نیز بین خودشان مراتب دارند و متفاوت از یکدیگرهستند.

مقصود از روح در آیه «تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ‌» چیست؟ آیا از جنس ملک است؟ آیا از جنس فرشتگان است؟

بعضی‌ در تفسیر کلمه‌ روح می‌گویند: منظور روح‌القدسی است که ائمه‌ را تسدید می‌کنند. در روایات آمده که روح‌القدس نمی‌تواند از جنس ملائک و فرشتگان باشد. بلکه او یک موجود اعظمی است. لذا در قرآن کریم روح بعد از ذکر ملائکه «تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ‌» آمده است. پس روح جزء ملائکه نیست ولی در دستگاه خداوند یک موجود بسیار عظیمی است.

بعضی از مفسرین می‌گویند: روح از جنس ملائکه است ولی ذکر خاص بعد عام است. چرا خاص را بعد از عام می‌آورند؟ به جهت خصوصیات برتری است که آن خاص دارد. مثلاً می‌گویند همه‌ مردم شیراز وارد این مسجد شدند؛ بعد می‌گویند مراجع تقلید هم وارد شدند؛ چرا این را می‌گویند؟ مراجع تقلید که جزئی از مردم هستند پس چرا بعد از آن عام این خاص را می‌آورند؟ برای اینکه مردم بهتر خصوصیات آن‌ها را متوجه شوند؛ که آن‌ها جزء طایفه‌ برتر هستند.

در بین ملائکه نیز به همین نحو است. تعدادی از ملائکه خصوصیت فوق‌العاده‌ای دارند؛ لذا در این دعا اسامی آن‌ها پیش‌تر از بقیه‌ ملائکه‌ آمده است؛ یا منظور از روح در سوره‌ مبارکه قدر روح‌الامین است.

مأموریت‌ها و وظایف حضرت جبرائیل

روح‌الامین همان جبرئیل و ملک وحی است؛ پس این برای خصوصیتی که در جبرئیل بوده ذکر شده است و لذا در این دعا اوّلِ ملائکه جبرئیل را می‌آورد.

در دعای ام‌داوود می‌فرماید:

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی جَبْرَئِیلَ»، سپس در این دعا مأموریت‌ها و کارهایی که به او محول شده بیان می‌شود.

۱-«أَمِینِکَ عَلَی وَحْیِکَ یک»؛ امین وحی الهی است.

۲-«وَ الْقَوِیِّ عَلَی أَمْرِکَ»؛ نیروی بسیار نیرومند و قدرتمندی است که به امر خداوند بعضی از اموری که خیلی عظیم است توسط وی اجرا می‌شود.

۳-«وَالْمُطاعِ فِی سَمَاوَاتِکَ»؛ حضرت جبرائیل «علیه السلام» در هفت طبقه‌ آسمان تنها ملکی است که ملائکه دیگر باید حرف او را بخرند و پیرو اوامر او باشند.

۴-«وَ مَحالِّ کَراماتِکَ»؛ محل کرامت‌های الهی است.

۵-«الْمُتَحَمِّلِ لِکَلِماتِکَ»؛ حضرت جبرائیل کلمات الهی را در بردارد.

۶-«حامِلِ وَحیِك»؛ حامل وحی الهی است. تنها قرآن هم نیست. چون مصحف حضرت زهرا قرآن نبوده است. آنکه آمد خانه حضرت زهرا و کاتبْ حضرت علی بود، گوینده جبرائیل بود، حضرت زهرا هم که محدثه بوده است؛ یعنی مورد حدیث ملائک قرار می‌گرفت.

۷-«النَّاصِرِ لِأَنْبِیائِکَ»؛ حضرت جبرائیل تنها ملکی است که یار و یاور هر پیغمبری بوده است.

۸-«الْمُدَمِّرِ لِأَعْدائِکَ»؛ او کسی است که مدمّر یعنی نابود کننده‌ دشمنان خدا است؛ یعنی خداوند به او مأموریت می‌دهد که اگر روی زمین قومی از دشمنان باشند باید به وسیله جبرائیل از بین بروند. ما آن‌ها را نمی‌بینیم. ملائکه‌ همانند جن، موجودات نامرئی هستند.

البته بعضی‌ می‌توانند آن‌ها را رؤیت کنند اما چه بسا به صور واقعی‌شان رؤیت نشوند. ما موجودات نامرئی زیادی داریم. در حال حاضر در کجا می‌توانید ابدال و اوتاد را ببینید؟ هرکسی که نمی‌تواند آن‌ها را ببیند. هرکسی که نمی‌تواند حضرت حجت را ببیند. هرکسی که نمی‌تواند حضرت خضر را ببیند. هرکسی که نمی‌تواند حضرت ادریس و حضرت عیسی را که به آسمان رفتند ببیند؛ «و رفعنا ادریس مکان علیا».

در مجموع امام معصوم در این دعا می‌فرماید که چه بسا حضرت جبرئیل مدمّر هم است! مأموریت تدمیری دارد. اینکه برای عذابی که باید توسط او در دنیا اجرا شود چه کار می‌کند و کیفیت آن چگونه است؟ از آن بی‌خبر هستیم.

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مِیکائِیلَ مَلَکِ رَحْمَتِکَ، وَالْمَخْلُوقِ لِرَأْفَتِکَ، وَالْمُسْتَغْفِرِ الْمُعِینِ لِأَهْلِ طاعَتِکَ».

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی إِسْرافِیلَ حامِلِ عَرْشِکَ، وَصاحِبِ الصُّوْرِ الْمُنْتَظِرِ لِأَمْرِکَ»؛ یعنی حضرت اسرافیل دقیقه‌شماری می‌کند که چه وقت خداوند به او مأموریت می‌دهد تا در صور نفخ کند و تمام مردگان به وسیلۀ نفخ صور او زنده شوند.

«الْمُنْتَظِرِ لِأَمْرِکَ، الْوَجِلِ الْمُشْفِقِ مِنْ خِیفَتِکَ». «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی حَمَلَةِ الْعَرْشِ»؛ در این دعا هم آن هشت ملکی را که گفتیم می‌خوانیم. «و یَحمِلُ عَرشَ ربَّک ثمانیة».

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی حَمَلَةِ الْعَرْشِ الطَّاهِرِینَ، وَعَلَی السَّفَرَةِ الْکِرامِ الْبَرَرَةِ الطَّیِّبِینَ، وَعَلَی مَلائِکَتِکَ الْکِرامِ الْکاتِبِینَ»؛ ملائکه‌ای که نویسنده هستند. ملک دست راست و ملک دست چپ. آن‌ها همراه هر انسانی هستند چه آن‌ها را ببینیم و چه آن‌ها را نبینیم.

این ملائکه را در دعای کمیل، دعای ام داود، قرآن و رقیب و عتید را در سوره‌ قافِ قرآن می‌خوانیم. این گزارشگر کسی است که اصلاً به او احتمال دروغ نمی‌رود. گزارشگر این ملائک خداست. خدایی که خود این ملائک را آفریده است پس چرا ما این‌قدر ایمان‌مان ضعیف است؟! چرا توجه نداریم که همراه ما دو فرشته است؟!

آن‌ها شب و روز همراه ما هستند؛ تعدادی از ملائکه برای شب هستند و پست عوض می‌کنند. یا در روایت آمده ملائکه‌ای هستند که اگر نباشند شیاطین روی انسان هجمه می‌کنند و انسان را پاره‌پاره می‌کنند. ملائکه‌ای هستند که وقتی شما می‌خوابید برای محفاظت از شما می‌آیند. چه آن‌ها را ببینید و چه آن‌ها را نبینید. چرا ما ایمان نداریم؟

بنده عرض می‌کنم چرا به شما می‌گویند: وارد سیر و سلوک شوید؟ با نفس خود مبارزه کنید؟ از نفس نباتی به نفس حیوانی، از نفس حیوانی به نفس ناطقه‌ قدسیه و از نفس ناطقه‌ قدسیه به نفس مطمئنه برسید؟

پاسخ این است تا باور و ایمان ما زیاد شود. اگر همین‌طور معمولی باشیم، یا در حوزه به صورت کتابی و استدلالی درس بخوانیم و خدا و معاد را از راه عقل و دلیل اثبات کنیم آیا واقعا می‌توانیم آن ایمانی را که یک عارف و عارف کامل دارد، تحصیل کنیم؟ آیا می‌توانیم با آن باورهایی که او در وجودش دارد خدا، پیغمبران و امامان را حس کنیم.

عارف وقتی وارد حرم امامزاده می‌شود، روح امامزاده را می‌فهمد. اینجا یک روح، انوار و ملکوتی از خداوند است؛ نفس وقتی شفاف شود، نفس وقتی تعالی پیدا کند (تعالی پشت تعالی) آن وقت می‌تواند این مسائل را از راه قلب و دل درک کند و بفهمد چی به چیست. می‌تواند ملائکه همراهش را حس کند؛ صداها و تسبیحات آن‌ها را بشنود؛ بسیاری از اولیاء خدا این‌گونه بوده‌اند و این راه هم برای هیچ‌کس بسته نیست.

چون در دعای ماه رجب می‌خوانیم: «بابک مفتوح للراغبین و خیرک مبذول للطالبین، و فضلک مباح للسائلین، و نیلک متاح للاملین»؛ پشت سر هم تأکید می‌کند که این در باز است و این بندۀ خدا است که باید با سعی و تلاش برسد؛ بنابراین آنچه از دعای ام‌داود می‌فهمیم این‌ است که یقین‌ خود را زیاد کنیم.

همانطوری که می‌دانید یقین مراتبی دارد: علم الیقین، عین الیقین و حق الیقین. یقین مراتبی دارد و با مطالعه کتاب، استدلالات عقلی و فلسفی کار تمام نمی‌شود. هرچند که آن‌ها کمکی برای ما است. عرفان نظری کمکی برای عرفان‌ عملی است. ولی تا به عرفان عملی ورود نکنید و استادی را در عرفان عملی انتخاب نکنید که از رهنمودهای او پیروی کنید، نمی‌توانید به آن حقایق برسید. حقایقْ یک حقایق لطیف و ظریف است که باید روح پاکی آن‌ها را درک کند.

یادآوری مرگ

مسئله بعدی مسئلۀ مرگ است. شما مرگ را با چشم خود می‌بینید. مرگ را در بین اعضای خانواده نیز می‌بینید و جنازه هم جلوی چشمت است. با جنازه هم راه می‌روید و می‌آیید. ولی چرا باز هم باید بگوییم: «اشهد أنّ الموت حق و الصراط حق و الکتاب حق، و تطایر الکتب حق» حق، حق، حق، آخر چرا؟! آخر یک مقدار فکر کنیم که برای چه باید مدام با خودمان تلقین کنیم؟ چرا باید مدام به خود تذکر بدهیم؟ برای اینکه یک ملکه‌ای حاصل شود؛ در واقع تلقینات برای آن ملکه است.

می‌گویند خیالِ خوب، خوب است؛ چون برخی‌ این راه را رفته‌اند و به وحدت رسیده‌اند. تو هم بگو: من هم توحید را قبول دارم. این را مدام به خودت بخوران و تزریق کن که بالاخره یک حقیقت مطلقه‌ و یک حقیقت توحیدی هست. کسانی رفته‌اند و به آن مقامات نیز رسیده‌اند.

آخر مگر ما می‌توانیم منکر آقا میرزا علی قاضی شویم؟ منکر آقا میرزا حسینقلی همدانی شویم؟ این همه اساتید طریقت، آن‌ها مجتهد و مرجع تقلید بودند. فقاهت و معرفت را با یکدیگر جمع کرده بودند. پس ما هم باید این طریق شریعت، طریقت، حقیقت را برویم. باید شرایع الهی را با اسراری که در آن هست به کار بگیریم.

اسرار شرایع الهی

بعضی‌ به اعتکاف می‌روند ولی سرّ اعتکاف چیست؟ آن را نمی‌فهمند! ماه رمضان را روزه می‌گیرند ولی اسرار عرفانی روزه را نمی‌دانند؟ نماز می‌خوانند ولی اسرار عرفانی‌ آن را نمی‌دانند. عارف می‌گوید: اگر نماز را با سرّش نخوانی آن اصلاً نماز نیست. نمازی در دستگاه خدا قبول می‌شود که قبلاً حضور قلبی‌ خود را تمام کرده باشید و حضور دائم در محضر خدا داشته باشید که وقتی در نماز با تکبیرةالاحرام محرم می‌شوید مثل حاجی که محرم می‌شود بدانید که وقتی به نماز رفتید بفهمید به کجا رفته‌اید. به اعتکاف آمده‌اید تا بفهمید اعتکاف برای چیست. و همین‌طور در خصوص اعمال عبادی دیگر.

دعا هم اسراری دارد. مقصود از دعا کردن فقط روخوانی کردن دعا نیست. اگر یک سطر از دعا را با توجه بخوانیم بهتر از هزار سطر دعا خواندن بدون توجه است.

ولی بعضی‌ فکر می‌کنند، نه همینطور فقط باید یک قرآن ظاهری بخوانند، و همین! این‌جور نمی‌شود؛ باید کار را از ریشه درست کرد. از ریشه یعنی بچسبیم این ریشه‌ باطن را تصفیه و تزکیه بدهیم. «و نفس و ما سواها، فالهمها فجورها و تقویها، قد افلح من زکّیها، و قد خاب من دسّیها»

«اللهم اغفر للمومنین و المومنات، الفاتحة مع الصلوات، اللهم صلّ علی محمد و آل محمد.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=25032

مطالب مشابه

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

ویژه نامه مبعث پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم)

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

بسته صوتی شهادت حضرت امام کاظم «علیه‌السلام»

ویژگی‌های اولیای الهی از دیدگاه حضرت امام علی (علیه السلام)

سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»-فاطمیه ۱۴۴۵ و ۱۴۴۶

بسته صوتی استاد کمیلی در ماه ربیع‌ الاول

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه محرم ۱۴۴۶ ه.ق

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی الحجه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

نظرات

daafin گفت:

2024-12-12 در 05:10

بسیار عالی

پاسخ

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

تقویم سلوکی

«بسم الله الرّحمن الرّحیم»

مناسبتها و فضایل ماه شعبان

سوم شعبان:

ولادت با سعادت امام حسین علیه السلام است.

به گفته «شیخ طوسى» در «مصباح»، ولادت آن حضرت ( طبق روایتى از امام حسن عسکرى علیه السلام) در روز پنج شنبه، سوم شعبان سال سوم هجرى واقع شده است.

چهارم شعبان:

ولادت حضرت اباالفضل العبّاس علیه السلام است. (سال ۲۶ هجرى)

پنجم شعبان:

ولادت امام زین العابدین على بن الحسین علیهماالسلام است. (سال ۳۸ هجرى)

یازدهم شعبان:

ولادت حضرت على بن الحسین (علی اکبر) علیهما السلام است. (سال ۴۳هجرى)

پانزدهم شعبان:

میلاد مسعود منجى عالم بشریّت، حضرت حجّه بن الحسن امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف مى‌باشد که در سال ۲۵۵ هجری، در «سامرّا» واقع گردید.

فضیلت ماه شعبان

ماه شعبان یکى از عزیزترین ماه هاى اسلامى و یادآور خاطره هاى بزرگ است که از همه مهمتر، میلاد مبارک سالار شهیدان کربلا، امام حسین علیه السلام در سوم ماه، حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام در چهارم ماه، حضرت سجاد علیه السلام در پنجم ماه و همچنین میلاد فرخنده حضرت بقیّه اللّه الاعظم حضرت مهدی منتظرعلیه السلام در پانزدهم ماه است که فضاى این ماه را به بوى ولایت عطرآگین ساخته است.

در فضیلت این ماه، همین بس که ماه پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله نامیده شده و هنگامى که آن حضرت(ص) هلال ماه را مشاهده می فرمود، دستور مى دادند کسى در سراسر مدینه ندا دهد که:

"اى مردم! این ماه، ماه من است، خدا رحمت کند کسى که مرا بر ماه من یارى دهد، یعنى آن را روزه بدارد".

مرحوم محدّث قمى، حدیثى را از تفسیر امام حسن عسکرى علیه السلام در فضیلت روز اوّل ماه شعبان نقل نموده که در واقع مربوط به تمام ماه شعبان است، این حدیث بسیار پرمعنا و در عین حال بسیار مفصّل است که ایشان آن را تلخیص کرده است: "امیر مؤمنان على علیه السلام روز اوّل ماه شعبان گروهى را مشاهده کردند که در مسجد نشسته اند و سخنان بیهوده و ناآگاهانه، درباره قضا و قدر مى گویند و صداى جار و جنجالشان فضا را پر کرده، حضرت(ع) فرمودند: این گونه سخنان را رها کنید! امروز روز اوّل ماه شعبان است و از این نظر شعبان نامیده شده که مرکز شعبه ها و شاخه هاى خیرات و نیکى هاست، شعبه هاى خیراتِ نماز، روزه، زکات، امر به معروف و نهى از منکر و نیکى به پدر و مادر و همسایگان و صدقه به نیازمندان و اصلاح در میان مردم و مانند آن است."

سپس امام علی علیه السلام به حدیثى از رسول اکرم صلى الله علیه وآله اشاره فرمودند که خلاصه اش چنین است: "پیامبر(ص) فرمودند: روز اوّل ماه شعبان که مى شود، خداوند امر مى فرماید درهاى بهشت باز شود و دستور مى دهد به درخت «طوبى» که شاخه هایش را به مردم دنیا نزدیک کند و منادى از سوى پروردگار صدا مى زند که این شاخه هاى درخت «طوبى» در دسترس شماست، به آنها بیاویزید که شما را به سوى بهشت مى برد و از شاخه هاى درخت «زقّوم» بپرهیزید و به آن چنگ نزنید که شما را به سوى دوزخ مى کشاند، سپس افزودند: به خدایى که مرا به رسالت برگزیده سوگند! که هر کس در این روز به سراغ یکى از کارهاى خیر برود، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» درآویخته و او را به سوى بهشت مى کشاند و هر کس به سراغ یکى از کارهاى شرّ برود، به یکى از شاخه هاى درخت «زقّوم» چنگ زده و او را به سوى دوزخ مى کشاند.

سپس آن حضرت(ص)، نمونه هایى از اسباب چنگ زدن به شاخه هاى درخت «طوبى» را برشمرده و فرمودند: هر کس (علاوه بر نمازهاى واجب) در این روز، نماز مستحبّى بخواند یا روزه بگیرد، یا میان دو همسر، یا پدر و مادر و فرزند، یا خویشاوندان، یا همسایگان، صلح و صفا ایجاد کند، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» درآویخته است!

همچنین کسى که بدهى خود را به مردم ادا کند، یتیمى را کفالت نماید یا سبک مغزى را از تعرّض به آبرو و ناموس مردم بازدارد و کسى که قرآن بخواند یا شکر نعمت هاى او را بجا آورد، بیمارى را عیادت کند، به پدر و مادر نیکى نماید، مؤمنى را تشییع جنازه کند و یا هر کار خیر دیگرى انجام دهد، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» آویخته است.

سپس افزودند: قسم به آن کس که مرا به نبوّت مبعوث کرد، هر کس به سراغ درى از درهاى شرّ و گناه در این ماه برود، به یکى از شاخه هاى درخت «زقّوم» آویخته که او را به آتش مى کشاند، کسى که در نماز واجب خود کوتاهى نماید، یا نیازمندى نزد او آید و شرح بیچارگى خود را بدهد و او توان حلّ مشکل آن نیازمند را داشته باشد ولى کوتاهى کند و دست او را نگیرد، یا عذر بدهکار بیچاره اى را نپذیرد، یا میان دو همسر، یا پدر و فرزند، یا خویشاوندان و همسایگان و دیگر مؤمنان، اختلاف و نفاق بیندازد، یا بدهى خود را به مردم انکار کند، یا از رسیدگى به کار یتیمان خوددارى نماید، یا به سراغ خوانندگى هاى مجالس لهو و فساد برود، یا ظلم ها و گناهان خویش را بشمرد و به آن افتخار کند!، یا از همسایه بیمارش عیادت نکند، یا پدر و مادرش را از خود، ناخشنود سازد ... همه اینها سبب درآویختن به شاخه هاى درخت «زقّوم» است که انسان را به جهنّم مى برد"

این حدیث شریف و پرمعنا، راههاى سعادت و شقاوت را با ذکر یک مثال معنوى به روشنى بیان کرده و طُرُق خودسازى و تهذیب نفس و خدمت به خلق و عبودیّت خالق را در این ماه مشخّص نموده است. همچنین نسبت به اسباب بدبختى و محرومیّت از سعادت هشدار داده است که براى همه ماههاى سال راه گشا است، به‌ویژه در ماه شعبان که سرآغاز حرکت جدیدى به سوى نیکى ها و پاکى هاست.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

نمازهای وارده برای تمام شبهای ماه شعبان

برگرفته از کتاب اقبال الاعمال سید بن طاووس (ره)

نماز شب اول ماه شعبان:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در اولین شب از ماه شعبان صد رکعت نماز بگزاردکه در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره توحید را نیز یک بار بخواند، پس بعد از تمام شدن نماز٬ سوره حمد را۵۰ باربخواند به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت٬ اگر بندهای این نمازرا گزارده و روزه بگیرد٬ خداوند تعالی از او شر اهل آسمان و زمین و شیاطین و پادشاهان را دفع می کند و از اوهفتاد هزار گناه کبیره رامی آمرزد و از او عذاب قبر را بر میدارد و فرشتگان نکیر و منکر او را نمیترسانند و در حالی از قبرش بیرون میآید که صورتش به مانند ماه شب چهارده است و از صراط به مانند برق عبور کرده ونامهاش به دست راست او داده می شود.(اقبال الاعمال، ص۱۹۳)

نمازی دیگر برای شب اول:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب اول ماه شعبان دوازده رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی بعد از حمد سوره توحید را پانزده بار بخواند، خدای تعالی به او پاداش دوازده هزار شهید را عنایت کرده و برای او عبادت دوازده سال را می‌نویسد و از گناهانش به مانند روزی که از مادرمتولد شده بیرون می آید و خداوند برای هر آیه از قرآن٬ کاخی در بهشت به او عنایت می کند. (همان، ص۱۹۳)

نماز شب دوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب دوم از ماه شعبان٬ ۵۰رکعت نماز بگذارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره های اخلاص و فلق و ناس را نیز یکبار بخواندخداوند به فرشتگان کرام الکاتبین فرمان می دهد که: بر بنده ام گناهی ننویسید تا این که یک سال بر او بگذرد و خداوند برای او بهره ای در عبادت اهل آسمان و زمین قرار می دهد و به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت ٬ از عبادت آن شب جز بدکار یا منافق یا فاجر دوری نمی‌گزیند و فضیلت زیادی ذکر کرده اند.(همان، ص ۲۰۱)

نماز شب سوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب سوم ماه شعبان دو رکعت نماز بخواند که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره توحید را ۲۵ بار بخواند، خداوند در روز قیامت برای او هشت باب بهشت رامی‌گشاید و هفت باب جهنم را به روی او میبندد و به او هزار لباس ابریشمی و هزارتاج می‌پوشاند. (همان، ص ۲۰۱)

نماز شب چهارم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب چهارم ماه شعبان چهل رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و ۲۵ بار سوره توحید را بخواند خداوند برای او به ازاء هر رکعتی پاداش یک میلیون سال را نوشته و برای او برای هر سوره ای٬ یک میلیون شهر می‌سازد و خداوند به اوپاداش یک میلیون شهید را عنایت می‌کند. (همان، ص ۲۰۳)

نماز شب پنجم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب پنجم از شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در هر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره توحید را پانصد بار بخواند و پس از سلام بر پیامبرهفتاد بار درود(صلوات) رساند،خداوند برای او هزار حاجت از حاجت های دنیایی و آخرتی او را برآورده می سازد وبه تعداد ستارگان آسمان٬ شهر در بهشت به او عنایت می فرماید. (همان، ص ۲۰۴)

نماز شب ششم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب ششم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یکبار و سوره توحید را ۵۰ بار بخواند٬ خداوند او را برخوشبختی می‌گیرد و قبرش را گشادمی‌کند و در حالی از قبرش بیرون می‌آید که صورتش به مانند ماه است و می‌گوید: «اشهد انّ لا اله الا الله و انّ محمدا عبده و رسوله». (همان، ص ۲۰۴)

نماز شب هفتم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب هفتم ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که در رکعت اول سوره حمد را یک بار و سوره توحید را صد بار بخواند و در رکعت دوم سوره حمدرا یک بار و آیهالکرسی راصد بار بخواند، مرد و زن مومنی نیست که این نماز را می‌گزارد مگر این که خداوند تعالی دعایش را اجابت کرده و حوائجش را برآورده می سازد و برای او هر روزپاداش شهیدی می نویسد و بر او گناهی نمی‌باشد. (همان،ص ۲۰۴)

نماز شب هشتم:رسول خدا صل الله علیه و آله فرمودند :کسی که در شب هشتم ماه شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در رکعت اول سوره حمد را یک بار و آیه «ءامن الرسول» را تا آخر آن ٬ پنج بار و سوره توحیدرا پانزده مرتبه بخواند و در رکعت دوم سوره حمد را یک بار و آیه آخر سوره کهف «قل انما انا بشر مثلکم» را یک بارو پانزده بار سوره توحید رابخواند ٬ پس اگر گناهانش بیشتر از کف دریا باشد ٬ خداوند او را تا پاک نکند ازدنیا نمی برد٬ و گویا که تورات وانجیل و زبور و قرآن را خوانده باشد) .همان، ص ۲۰۵)

نماز شب نهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب نهم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره حمد را یک بار و ده بار سوره نصر را بخواند، خداوند حتما جسدش را بر آتش حرام می‌کند و به او برای هر آیه ای ثواب دوازده شهید از شهدا بدر و ثواب علما را عنایت می کند. (همان، ص ۲۰۵)

نماز شب دهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب دهم ماه شعبان٬ چهار رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و آیه الکرسی را یک بار و سوره کوثر را سه بار بخواند، پس کسی که این نماز رابگزارد خداوند به فرشتگانش می‌فرماید: صد هزار حسنه برای او بنویسد و صد هزاردرجه برای او بالا ببرید وصد هزار در برای او باز کنید و برای همیشه بر او نبندید و او و پدر و مادرش وهمسایگانش آمرزیده می شوند. (همان، ص ۲۰۶)

نماز شب یازدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب یازدهم از ماه شعبان هشت رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره جحد( کافرون ) را ده بار بخواند، به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت این نماز را به جز مومن دارای ایمان کامل نمی‌گزارده و خداوند به اوبرای هر رکعتی باغی از باغ های بهشت عنایت می‌کند.(همان، ص ۲۰۶)

نماز شب دوازدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب دوازدهم از ماه شعبان دوازده رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یکبار و سوره تکاثر را ده بار بخواند خداوند گناهان چهل ساله او را می‌آمرزد و برای او چهل درجه بالا می‌برد و برای او چهل هزار فرشته طلب آمرزش می کنند و برای اوثواب کسی که شب قدر رادرک کرده باشد است.(همان، ص ۲۰۶)

نماز شب سیزدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب سیزدهم از ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره تین را یک بار بخواند، گویا که دویست برده ازفرزندان حضرت اسماعیل علیه السلام را آزاد کرده باشد و از گناهانش به مانند روزی که از مادر متولد شده بیرون می‌آید و خداوند دوری از آتش را به او عنایت می‌فرماید و با من (حضرت محمد صلی الله علیه و آله) و ابراهیم علیه السلام هم نشین می‌شود. (همان، ص ۲۰۶)

نماز شب چهاردهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب چهاردهم از ماه شعبان چهاررکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره والعصر را پنج بار بخواند خداوند برای اوپاداش نمازگزاران از آدم تا روزقیامت را می نویسد و در حالی او را بر می انگیزد که صورتش از آفتاب و ماه درخشانتر است و آمرزیده می شود. (همان، ص ۲۰۷)

نماز شب پانزدهم ماه شعبان (شب ولادت امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف):رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب پانزدهم میان مغرب و عشاء چهار رکعت نماز بگزراد کهدر هر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره اخلاص را ده بار بخواند (در روایت دیگرییازده بار) و پس از تمام شدن نماز ده بار بگوید : «یا رَبِ‏ اغْفِرْ لَنَا» و نیز ده بار بگوید: «یَا رَبِ‏ارْحَمْنَا» و ده بار بگوید: «یا رَبِّ تُبْ عَلَیْنَا» و بیست و یکبار سوره اخلاص را بخواند و آنگاه ده بار بگوید: «سُبْحَانَ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَى وَ یُمِیتُ الْأَحْیَاءَ وَ هُوَ عَلى‏کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیر»، خداوند تعالی (دعای) او را مستجاب و حوائج او را در دنیا و آخرت برآورده میسازد و نامه اش را به دست راست او می‌دهد و تا سال آینده در نگهبانی خداوند تعالی است. (همان، ص ۲۰۸)

نمازی دیگر در شب نیمه شعبان جهت دیدن پیامبر(ص) در خواب:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند :کسی که در شب نیمه شعبان با بهترین شکلیخود را پاکیزه نموده و دو لباس تمیز بپوشد آن گاه به سوی مصلایش آمده و نماز عشاء را بخواند، آن گاه دورکعت نماز بگزارد که دررکعت اول بعد از حمد سه آیه اول سوره بقره٬ آیه الکرسی و سه آیه اخر سوره بقره) ءامَنَ الرّسول)را بخواند و در رکعت دوم سوره حمد و بعد سوره ناس را هفت بار و فلق را هفت بار و اخلاص رانیز هفت بار بخواند٬ آنگاه سلام داده و بعد از آن چهار رکعت نماز بگزارد که در رکعت اول سوره یس و در رکعتدوم سوره دخان و در رکعت سوم سوره سجده و در رکعت چهارم سوره مُلک را بخواند. ( البته بعد از سوره حمد وهنگام قرائت آیه سجدهبه سجده رفته و دوباره بلند شود و نماز را ادامه دهد )آن گاه بعد از آن صد رکعتبگزارد که در هر رکعتی سورهاخلاص را ده بار و الحمد الله را یک بار بخواند خداوند برای او ٬ سه حاجت رابرآورده می‌سازد یا در دنیا یا در آخرت آنگاه اگر بخواهد که مرا در این شب ببیند(در خواب)٬ می‌بیند. (همان، ص ۲۱۵)

نماز شب شانزدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شانزدهم ماه شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در هر رکعتی حمد و آیه الکرسی را یک بار و سوره اخلاص را پانزده بار بخواند، پس خداوند تعالی به من فرمود: کسی که دورکعت نماز را بگزارد به مانند آن چه را که به تو پیامبریت دادم به او می دهم ودر بهشت برای او هزار کاخ بنا می کنم. (همان، ص ۲۳۶)

نماز شب هفدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب هفدهم ماه شعبان٬ دو رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و اخلاص را هفتاد و یک بار بخواند، پس وقتی که نمازش تمام شد هفتاد بار استغفار گوید از جایش بلند نمی‌شود تا این که خداوند او را آمرزیده و بر او گناهی نمینویسد. (همان، ص ۲۳۷)

نماز شب هجدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب هجدهم ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و اخلاص را ۵ بار بخواند، خداوند هر حاجتی را که در آن شب می خواهد می دهد و اگر او را بدبخت آفریده باشد، پس خوشبخت قرار می‌دهد و اگر در همین سال بمیرد شهید از دنیا می‌رود. (همان، ص ۲۳۷)

نماز شب نوزدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب نوزدهم از ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره مُلک را ۵ بار بخواند خداوند گناهان گذشته وآینده اش را می‌آمرزد و نمازهایی که بعد از آن می خواند را می پذیرد و اگر پدر و مادرش در آتش باشد، آن‌ها رااز آتش بیرون می‌آورد. (همان، ص ۲۳۷)

نماز شب بیستم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیستم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره نصر را ۱۵ بار بخواند به خدایی که مرا بدرستی به پیامبری برانگیخت از دنیا نمی رود، مگر این که در خواب جای خود را در بهشت دیده و با فرشتگان مقرب محشور می‌شود. (همان،ص۲۳۸)

نماز شب بیست و یکم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و یکم از ماه شعبان هشت رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره های حمد و اخلاص و فلق و ناس را بخواند، خداوند برای او به تعداد ستارگان آسمان حسنه نوشته و به تعداد آن درجات او را بالا می‌برد و به تعداد آن بدی‌های او را میزداید. (همان، ص ۲۳۸)

نماز شب بیست و دوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و دوم ماه شعبان دورکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره های حمد و جحد ( کافرون ) را یک بار و اخلاص را ۱۵ بار بخواند، خداوند تعالی نام او را در نام های راستگویان می‌نویسد و در روز قیامت با گروه مرسلین می‌آید در حالی که او در پوشش خداوند تعالی است. (همان، ص ۲۳۸)

نماز شب بیست و سوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و سوم شعبان سی رکعت نماز بگزارد که درآن سوره های حمد و زلزال را یک بار بخواند، خداوند تعالی غل و غش را از دل او می‌زداید و از کسانی استکه خداوند سینه‌اش را برای اسلام گشوده و او را در حالی بر می انگیزاند که صورتش به مانند ماه شب چهارده است. (همان، ص ۲۳۹)

نماز شب بیست و چهارم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و چهارم ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره نصر را ده بار بخواند، خداوند تعالی با آزادی او از جهنم رهایی از عذاب وعذاب قبر و حساب کوتاه و دیدار آدم و نوح و پیامبران و شفاعت ٬ اکرامش می‌کند. (همان، ص ۲۳۹)

نماز شب بیست و پنجم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و پنجم ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد و تکاثر را یک بار بخواند، خداوند تعالی به او پاداش آمران به معروف و نهی کنندگان از منکر و ثواب هفتاد پیامبر عنایت می‌کند. (همان، ص ۲۳۹)

نماز شب بیست و ششم:رسول خدا صل الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و ششم از ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره حمد را یک بار و آیه «ءامَنَ الرّسول» را ده بار بخواند، خداوند تعالی او را از آفت‌های دنیا و آخرت سلامت می دارد و در روز قیامت خداوند تعالی شش نور به او عنایت می‌فرماید. (همان، ص ۲۴۰)

نماز شب بیست و هفتم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و هفتم ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره اعلی «سبح اسم ربک الاعلی» را ده بار بخواند، خداوندبرای او یک میلیون حسنه نوشته و یک میلیون بدی را از او رفع کرده و یک میلیون درجه او را بالا می برد و اورا با تاجی از نور می‌آراید. (همان، ص ۲۴۰)

نماز شب بیست و هشتم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و هشتم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره حمد و اخلاص و فلق و ناس را یک بار بخواند، خداوند تعالی او رادر حالی از قبر بر می‌انگیزاند که صورتش به مانند شب چهارده است و هراس های روز قیامت را از او دفع می‌کند. (همان،ص۲۴۱)

نماز شب بیست و نهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و نهم ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره های تکاثر و فلق و ناس و اخلاص را ده مرتبه بخواند، خداوند تعالی پاداش کوشندگان را به او داده و میزانش سنگین و به او در حساب تخفیف داده می‌شود و ازصراط به سرعت برق می گذرد. (همان، ص ۲۴۱)

نماز شب سی ام:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب سی ام شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در هر رکعتی بعد از «حمد» سوره «اعلی» را ده بار بخواند، پس از اتمام نیز بر پیامبر(ص) صد بار درود (صلوات)برساند، پس به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت، خداوند برای او یک میلیون شهر در بهشت جاودان بالا میبرد و اگر اهل آسمان‌ها و زمین برای شمارش پاداش او گرد آیند توانایی آن را نداشته و خداوند برای او هزار حاجت را برآورده می‌سازد. (همان، ص ۲۴۱)

***