اخبار/ بیانات آیت الله کمیلی/ بیانات اخلاقی/ بیانات عرفانی آيت الله كميلي/ شرح درس/ شرح کتاب آداب نماز/ ویژه نامه

29 دسامبر, 2023

کد مطلب : 31250

شرح کتاب آداب نماز- جلسه پنجاه و ششم

انبیا و اولیای الهی عشاق الله هستند

خمیره و فطرت پاک اولیه انسان قبل از آلوده شدن به این دنیا یک فطرت توحیدی بوده است. انسان باید به وسیله آتش عشق و آتش محبت خدا خودش را تربیت و رشد دهد.

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود صوت بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در شرح کتاب آداب نماز امام خمینی (جلسه پنجاه و ششم)

مدّت زمان ۳۱:۵۳ دقیقه

تاریخ:۱۴۰۲/۰۹/۲۶

مکان: مسجد سلماسی قم

13MB- دانلود

جلسه پنجاه و ششم درس اخلاقِ آیت الله کمیلی خراسانی پیرامون شرح کتاب گران‌قدر آداب نماز امام خمینی با حضور شاگردان و علاقه‌مندان به معارف الهی برگزار شد.

دعای توصیه شده در قنوت نماز

آیت الله کمیلی خراسانی از اساتید حوزه علمیه قم در ادامه شرح و توضیح آداب قلبی قنوت و ادعیه وارد شده در آن از قول حضرت امام راحل گفت: «و از ادعیۀ شریفه که بسیار فضیلت دارد و نیز مشتمل بر آداب مناجات‌‎ ‎بنده با حق است و مشتمل بر تعداد عطایای کاملۀ الهیّه است که با حال قنوت‌‎ ‌‏که حال مناجات و انقطاع به حق است تناسبی تامّ دارد و بعضی از مشایخ‌‎ ‌‏بزرگ رحمت اللّه بر آن تقریباً مواظبت داشت، دعای ‌‏یٰامَنْ اَظْهَرَ الْجَمیل ‌‏است‌‎ ‌‏که از کنوز عرش است، و تحفۀ حق برای رسول خدا است؛ و برای هر یک از‎ ‌‏فقرات آن فضایل و ثواب‌های بسیار است.»

سند و متن دعای یَا مَنْ‏ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ‏

استاد حوزه علمیه قم درباره سندیت این دعای شریف گفت: متن دعا در کتاب توحید شیخ صدوق و اوایل کتاب مفاتیح الجنان مرحوم شیخ قمی آمده و آن دعا این است: «یَا مَنْ‏ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ‏ وَ سَتَرَ الْقَبِیحَ‏ یَا مَنْ لَمْ یُؤَاخِذْ بِالْجَرِیرَهِ وَ لَمْ یَهْتِکِ السِّتْرَ یَا عَظِیمَ الْعَفْوِ یَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ یَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَهِ یَا بَاسِطَ الْیَدَیْنِ بِالرَّحْمَهِ یَا صَاحِبَ کُلِّ نَجْوَی وَ یَا مُنْتَهَی کُلِّ شَکْوَی یَا مُقِیلَ الْعَثَرَاتِ‏ یَا کَرِیمَ الصَّفْحِ یَا عَظِیمَ الْمَنِّ یَا مُبْتَدِئاً بِالنِّعَمِ قَبْلَ اسْتِحْقَاقِهَا یَا رَبَّنَا وَ یَا سَیِّدَنَا وَ یَا مَوْلَانَا وَ یَا غَایَهَ رَغْبَتِنَا أَسْأَلُکَ یَا اللَّهُ أَنْ لَا تُشَوِّهَ خَلْقِی بالنَّار».

وی ادامه داد: این دعا ضمن معرفی خداوند به ذکر صفات، برکات و آثار الهی می‌پردازد. «یَا مَنْ‏ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ‏ وَ سَتَرَ الْقَبِیحَ»؛ ای خدایی که زیبایی‌ها را برای بندگانت آشکار می‌سازی و قبائح، زشتی‌ها و گناهانشان را مستور می‌داری. «یَا مَنْ لَمْ یُؤَاخِذْ بِالْجَرِیرَهِ وَ لَمْ یَهْتِکِ السِّتْرَ»؛ ای پروردگار عالم! تو همان کسی هستی که پرده رحمتت را نمی‌دری و آن را بر من گسترانیده‌ای. «یَا عَظِیمَ الْعَفْوِ»؛ خدایا عفوت به مراتب از عفو بندگانت بزرگ‌تر و گسترده‌تر است. «یَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ یَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَهِ »؛ خدایا تو از بندگانت بسیار زیبا می‌گذری و بخشش و مغفرتت زیاد و وسیع است.

استاد اخلاق درباره تأثیر این دعا گفت: کلمات این دعا بسیار پر محتوا و پر معناست؛ لذا وقتی نمازگزار در قنوت نمازش آن را با حالت توجه و شناخت می‌خواند به‌تدریج دلش به خداوند نزدیک‌تر می‌شود.

منتهای هر شکوه و شکایت خداست

استاد کمیلی درباره نجوا و شکوه گفت : «یَا صَاحِبَ کُلِّ نَجْوَی»؛ ای خدایی که نجوا را می‌شنوی؛ نجوا آن گفتگوی آهسته و درونی است. «وَ یَا مُنْتَهَی کُلِّ شَکْوَی»؛ ای خدایی که نهایت هر شکوه و شکایتی هستی. مقصود هر شکوه‌ای است که بندگان آن را به هر جا می‌برند. مثلاً مظلومی شکایتش را از ظالم به دادگاه قضایی می‌برد و قاضی به نفعش حکمی را صادر می‌کند. قاضی را چه کسی آفریده است؟ آفریننده این دستگاه خلقت و اسباب دنیا چه کسی است؟ لذا بازگشت همه چیز به سوی اوست.

وی در بیان سایر صفات الهی گفت: «یَا مُقِیلَ الْعَثَرَاتِ»‏؛ ای خدایی که از عثرات و خطاهای بندگانت می‌گذری. «یَا کَرِیمَ الصَّفْحِ»؛ گذشت تو بسیار با کرم است. تو از بندگانت می‌گذری بیش از آن چیزی که آن‌ها می‌خواهند. «یَا عَظِیمَ الْمَنِّ»؛ منت تو بر ما زیاد است. «یَا مُبْتَدِئاً بِالنِّعَمِ قَبْلَ اسْتِحْقَاقِهَا»؛ خدایا تو از همان ابتدا در عالم ذر، الست، اصلاب آبا، ارحام امهات و … نسبت به ما لطف داشته‌ای و از روی تفضل و کرمت این همه نعمت به ما هدیه داده‌ای؛ بدون آن‌که استحقاق نعمتی را داشته باشیم.

استاد عرفان در تفسیر فراز انتهایی دعا گفت: «یَا رَبَّنَا وَ یَا سَیِّدَنَا وَ یَا مَوْلَانَا وَ یَا غَایَهَ رَغْبَتِنَا أَسْأَلُکَ یَا اللَّهُ أَنْ لَا تُشَوِّهَ خَلْقِی بالنَّار»؛ خدایا از تو می‌خواهم یک وقت مرا در آتش دوزخ و غضبت قرار ندهی. عرفا در خصوص عبارت «أَنْ لَا تُشَوِّهَ خَلْقِی بالنَّار» مطالبی دارند. وقتی آثاری از آتش در صورت و بدن کسی ظاهر می‌شود خلقتش زشت می‌شود. بنا به نظر عرفا، انسان در همین دنیا نیز گرفتار جهنم و عذاب می‌شود.

جهنم و بهشت نفس

آیت الله کمیلی با اشاره به تفسیر امام راحل از آیۀ کریمه «وَ اِنَّ جَهنَّم لَمُحیطَهٌ بِالْکافِرینَ» که جهنم بر کافران احاطه دارد گفت: کلمه محیط در این آیه که به مفهوم احاطه و اشراف داشتن است مربوط به همین دنیاست. یعنی یک جهنم و بهشتی در نفس انسان وجود دارد. هریک از صفات رذیله یک جهنمی برای بنده خداست. انسان باید این صفات رذیله را از وجودش پاک نماید. لذا موقع خواندن این دعا باید به هر دو نار اخروی و نار دنیوی توجه داشت؛ چون نار دنیوی مقدمه‌ای برای نار اخروی است.

نصیحت امام راحل به سالکین راه خدا

استاد اخلاق و عرفان با اشاره به نصیحت امام راحل به سالکین راه خدا به نقل از ایشان گفت: «بندۀ‌‎ ‌‏سالک نیز ادب مقام مقدّس ربوبیّت را نگاه دارد، و از ادعیۀ خود مراقبت کند‎ ‌‏که مشتمل بر تسبیح و تنزیه حق تعالی و متضمّن ذکر و یاد حق باشد؛ و‎ ‌‏چیزهایی که از حق در این حال شریف می‌خواهد از سنخ معارف الهیّه و طلب‌‎ ‌‏فتح باب مناجات و انس و خلوت و انقطاع به سوی او باشد؛ و از طلب دنیا و‎ ‌‏امور خسیسه حیوانیّه و شهوات نفسانیّه احتراز کند، و خود را در محضر پاکان‌‎ ‌‏شرمساز ننماید و در محفل ابرار بی مقدار نکند.»‏

نوع درخواست از خداوند

استاد کمیلی درباره نوع درخواست از خداوند گفت: وقتی نمازگزار در قنوت نماز با خدا گفتگو می‌کند باید از خدای عظیم و بزرگ، حاجت بزرگی را طلب نماید. نباید به مردمی نگاه کند که در حاجات دنیوی غرق شده‌اند و موقع خواندن نماز، فکر آن‌ها هزار جاست. بلکه باید به سراغ معانی عالی معرفت در نفس و معارف الهی رفت و طلب فتح باب مناجات را از خدا خواست تا این‌ دل بتواند با خدا مناجات کند و یک فتوحات و ابوابی از معرفت و محبت خدا در دل باز شود؛ انس، خلوت و انقطاع به سوی او باشد. هم‌چنین حاجت خود را به سمت حاجات کوچک، خرد و امور خسیسیه دنیوی نبرد. چون حیوانات نیز مدام به دنبال خوراک، شکم و غذا هستند. از طرفی تا یک مقدار رزق و روزی بعضی از مردم تنگ می‌شود به دنبال دعای رزق می‌روند.

وی ادامه داد: انسان نباید به سراغ مشتهیات حیوانی و شهوات نفسانی برود و خود را در محضر پاکان شرمسار و در محفل ابرار بی‌مقدار کند. نمازگزار وقتی وارد حریم نماز می‌شود همراه با خدا، بزرگان و ملائکه است. چون این نماز را به آسمان‌ها می‌برند و انسان در چنین مقامی است. لذا برای چه خودش را به سمت چیزهای بی‌ارزش می‌برد؟

وی افزود: سپس امام راحل می‌فرماید: «ای عزیز، قنوت دست شستن از غیر حق و اقبال تامّ به عزّ ربوبیّت پیدا‎ ‌‏کردن است، و کف خالی و سؤال به جانب غنیّ مطلق دراز نمودن است»؛ این مطلب خطاب به همه ماست. نمازگزار دست گدایی خود را به سمت یک غنی مطلق دراز می‌کند چون طبق کریمه «أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی اللَّهِ» انسان فقیر است و از او غناهای معنوی و الهی را طلب می‌کند. اگر در‎ ‌‏این حال بطن، فرج، سخن راندن و از دنیا یاد کردن را طلب نماید کمال نقصان و‎ ‌‏تمام خسران است.

این مؤلف کتب اخلاقی و عرفانی گفت: در ادامه حضرت امام می‌فرماید: «جانا، اکنون که از وطن خود دور افتادی و از مجاورت احرار محجور‎ ‌‏شدی و گرفتار این ظلمتکدۀ پر رنج و محن گردیدی، خود چون کرم ابریشم بر‎ ‌‏خود متن.‏» همانند کرم ابریشمی که پیله‌ای به دور خویش می‌تند این‌قدر در نفسانیت خود فرو نروید و یک مقدار از عالم نفس بیرون بیایید.

استاد کمیلی ضمن قرائت آخرین نصیحت امام خمینی گفت: «عزیزا، خدای رحمن فطرت تو را به نور معرفت و نار عشق تخمیر‏‎ ‎نموده، و به انواری چون انبیاء و عشاقی مانند اولیاء مؤیّد فرموده، این نار را به‏‎ ‎‏خاک و خاکستر دنیای دنیّ منطفی نکن؛ و آن نور را به کدورت و ظلمت توجّه‏‎ ‎‏به دنیا که دار غربت است مکدّر ننما؛ باشد که اگر توجّهی به وطن اصلی کنی‏‎ ‎‏و انقطاع به حق را از حق طلب کنی و حالت هجران و حرمان خود را با دلی‏‎ ‎‏دردناک به عرضش برسانی و احوال بیچارگی، بینوایی و گرفتاری خویش را‏‎ ‎‏اظهار کنی، مددی غیبی رسد و دستگیری باطنی شود و جبران نقایص گردد. «‎‏اِذْ مِنْ عادَتِهِ الاْحْسانُ وَ مِنْ شیمَتِهِ التَّفَضُّل».

حرقه قلبی

وی در توضیح مطالب فوق گفت: عزیزان، خمیره و فطرت پاک اولیه انسان قبل از آلوده شدن به این دنیا یک فطرت توحیدی بوده است. انسان باید به وسیله آتش عشق و آتش محبت خدا خودش را تربیت و رشد دهد. یک راه میانبری به نام حرقۀ قلبی وجود دارد. احتراق به مفهوم سوختن و سوز و گداز است. این دیگر فطانت، زیرکی و هنر شماست که جهت تحقق این امر از چه راهکارهایی استفاده کنید. بعضی در بین الطلوعین یک ساعت در قبرستان می‌نشینند و در آن خلوت در موضوع مرگ تفکر می‌کنند و حالی پیدا می‌کنند. آن حال یک عاملی برای سوز و گداز و گریه و ناله است.

هیئت عشاق الله

خلاصه اگر انسان عاشق شود آن‌وقت می‌فهمد که باید چکار کند. اگر انسان این حرقه و به تعبیر امام راحل آن نار و آتش عشق را در دلش روشن کند و بر روی آن کار کند به‌تدریج این حرقه فزونی می‌یابد و ریشه‌های رذایل نفس را می‌سوزاند. این مطلب تجربه شده و حضرت امام نیز آن را به‌طور کامل تأیید می‌کند و می‌فرماید: این نار عشق، خمیره درونی شماست. همانند هیئت‌های عشاق الحسین، انبیاء و اولیاء نیز، عشاق الله هستند. شما هم یک هیئتی به نام عشاق الله درست کنید. این‌قدر که در هیئت‌ها «یا حسین» گفته می‌شود آیا «یا الله» گفته می‌شود؟ لذا انسان باید مراقبت نماید تا یک وقت این آتش را با فرو رفتن در افکار دنیوی و حاجات دنیوی خاموش نکند.

روایاتی درباره حضرت صدیقه طاهره «سلام‌الله‌علیها»

آیت الله کمیلی خراسانی در پایان به ذکر دو روایت درباره حضرت صدیقه طاهره «سلام‌الله‌علیها» پرداخت و گفت: روایت اول: قال ابو عبدالله – علیه السّلام – : لِفاطمهَ – سلام الله علیها – تِسْعَهُ اسماءٍ عند اللهِ عز و جلّ: فاطمهُ‌ و الصِّدِّیقهُ و المبارکهُ و الطاهرهُ و الزکیهُ و الراضیهُ و المرضیهُ‌ و المحدثهُ و الزهراءُ؛ امام صادق – علیه السّلام – فرمود: نزد خداوند متعال برای فاطمه – سلام الله علیها – ‌نُه اسم وجود دارد: فاطمه، صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه و زهرا. [بحار الانوار، ج ۴۳، ص۱۰]

روایت دوم درباره علت نام‌گذاری حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) به نام فاطمه(س) است که پاسخ آن از مصادر اهل سنت نقل می‌شود. حضرت رسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «إنَّما سُمِّیَت ابنَتی فاطِمَهُ لأنَّ اللّهَ انما سمیت ابنتی فاطمه، لان الله فطمها و ذریتها و محبیها عن النار»[ینابیع الموده، ص ۳۹۷]؛ من نام دخترم را فاطمه (علیها السلام) گذاشتم؛ زیرا خدای عزوجل، فاطمه (علیها السلام)، ذریه، شیعیان و دوستانش را از آتش دوزخ جدا کرده است. فطام در لغت زمانی است که یک طفل با یک حیله‌هایی از شیر مادر گرفته می‌شود. لذا حضرت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرماید این فطام از آتش دوزخ برای حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها)، ذریه و دوستانش است.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31250

مطالب مشابه

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

دیدار حضرت آیت الله کمیلی خراسانی با خانواده شهید امنیت عباس اسدی

تسلیت در وی ارتحال آیت‌الله حاج سید هادی مجتهد سیستانی

ویژه نامه مبعث پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم)

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

بسته صوتی شهادت حضرت امام کاظم «علیه‌السلام»

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

بیانیه حضرت آیت اللّٰه کمیلى در محکومیت اغتشاشات دى ماه ۱۴۰۴ و لزوم حمایت از رهبرى

شریعت و فرقه های نوظهور

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

تقویم سلوکی

«بسم الله الرّحمن الرّحیم»

مناسبتها و فضایل ماه شعبان

سوم شعبان:

ولادت با سعادت امام حسین علیه السلام است.

به گفته «شیخ طوسى» در «مصباح»، ولادت آن حضرت ( طبق روایتى از امام حسن عسکرى علیه السلام) در روز پنج شنبه، سوم شعبان سال سوم هجرى واقع شده است.

چهارم شعبان:

ولادت حضرت اباالفضل العبّاس علیه السلام است. (سال ۲۶ هجرى)

پنجم شعبان:

ولادت امام زین العابدین على بن الحسین علیهماالسلام است. (سال ۳۸ هجرى)

یازدهم شعبان:

ولادت حضرت على بن الحسین (علی اکبر) علیهما السلام است. (سال ۴۳هجرى)

پانزدهم شعبان:

میلاد مسعود منجى عالم بشریّت، حضرت حجّه بن الحسن امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف مى‌باشد که در سال ۲۵۵ هجری، در «سامرّا» واقع گردید.

فضیلت ماه شعبان

ماه شعبان یکى از عزیزترین ماه هاى اسلامى و یادآور خاطره هاى بزرگ است که از همه مهمتر، میلاد مبارک سالار شهیدان کربلا، امام حسین علیه السلام در سوم ماه، حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام در چهارم ماه، حضرت سجاد علیه السلام در پنجم ماه و همچنین میلاد فرخنده حضرت بقیّه اللّه الاعظم حضرت مهدی منتظرعلیه السلام در پانزدهم ماه است که فضاى این ماه را به بوى ولایت عطرآگین ساخته است.

در فضیلت این ماه، همین بس که ماه پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله نامیده شده و هنگامى که آن حضرت(ص) هلال ماه را مشاهده می فرمود، دستور مى دادند کسى در سراسر مدینه ندا دهد که:

"اى مردم! این ماه، ماه من است، خدا رحمت کند کسى که مرا بر ماه من یارى دهد، یعنى آن را روزه بدارد".

مرحوم محدّث قمى، حدیثى را از تفسیر امام حسن عسکرى علیه السلام در فضیلت روز اوّل ماه شعبان نقل نموده که در واقع مربوط به تمام ماه شعبان است، این حدیث بسیار پرمعنا و در عین حال بسیار مفصّل است که ایشان آن را تلخیص کرده است: "امیر مؤمنان على علیه السلام روز اوّل ماه شعبان گروهى را مشاهده کردند که در مسجد نشسته اند و سخنان بیهوده و ناآگاهانه، درباره قضا و قدر مى گویند و صداى جار و جنجالشان فضا را پر کرده، حضرت(ع) فرمودند: این گونه سخنان را رها کنید! امروز روز اوّل ماه شعبان است و از این نظر شعبان نامیده شده که مرکز شعبه ها و شاخه هاى خیرات و نیکى هاست، شعبه هاى خیراتِ نماز، روزه، زکات، امر به معروف و نهى از منکر و نیکى به پدر و مادر و همسایگان و صدقه به نیازمندان و اصلاح در میان مردم و مانند آن است."

سپس امام علی علیه السلام به حدیثى از رسول اکرم صلى الله علیه وآله اشاره فرمودند که خلاصه اش چنین است: "پیامبر(ص) فرمودند: روز اوّل ماه شعبان که مى شود، خداوند امر مى فرماید درهاى بهشت باز شود و دستور مى دهد به درخت «طوبى» که شاخه هایش را به مردم دنیا نزدیک کند و منادى از سوى پروردگار صدا مى زند که این شاخه هاى درخت «طوبى» در دسترس شماست، به آنها بیاویزید که شما را به سوى بهشت مى برد و از شاخه هاى درخت «زقّوم» بپرهیزید و به آن چنگ نزنید که شما را به سوى دوزخ مى کشاند، سپس افزودند: به خدایى که مرا به رسالت برگزیده سوگند! که هر کس در این روز به سراغ یکى از کارهاى خیر برود، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» درآویخته و او را به سوى بهشت مى کشاند و هر کس به سراغ یکى از کارهاى شرّ برود، به یکى از شاخه هاى درخت «زقّوم» چنگ زده و او را به سوى دوزخ مى کشاند.

سپس آن حضرت(ص)، نمونه هایى از اسباب چنگ زدن به شاخه هاى درخت «طوبى» را برشمرده و فرمودند: هر کس (علاوه بر نمازهاى واجب) در این روز، نماز مستحبّى بخواند یا روزه بگیرد، یا میان دو همسر، یا پدر و مادر و فرزند، یا خویشاوندان، یا همسایگان، صلح و صفا ایجاد کند، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» درآویخته است!

همچنین کسى که بدهى خود را به مردم ادا کند، یتیمى را کفالت نماید یا سبک مغزى را از تعرّض به آبرو و ناموس مردم بازدارد و کسى که قرآن بخواند یا شکر نعمت هاى او را بجا آورد، بیمارى را عیادت کند، به پدر و مادر نیکى نماید، مؤمنى را تشییع جنازه کند و یا هر کار خیر دیگرى انجام دهد، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» آویخته است.

سپس افزودند: قسم به آن کس که مرا به نبوّت مبعوث کرد، هر کس به سراغ درى از درهاى شرّ و گناه در این ماه برود، به یکى از شاخه هاى درخت «زقّوم» آویخته که او را به آتش مى کشاند، کسى که در نماز واجب خود کوتاهى نماید، یا نیازمندى نزد او آید و شرح بیچارگى خود را بدهد و او توان حلّ مشکل آن نیازمند را داشته باشد ولى کوتاهى کند و دست او را نگیرد، یا عذر بدهکار بیچاره اى را نپذیرد، یا میان دو همسر، یا پدر و فرزند، یا خویشاوندان و همسایگان و دیگر مؤمنان، اختلاف و نفاق بیندازد، یا بدهى خود را به مردم انکار کند، یا از رسیدگى به کار یتیمان خوددارى نماید، یا به سراغ خوانندگى هاى مجالس لهو و فساد برود، یا ظلم ها و گناهان خویش را بشمرد و به آن افتخار کند!، یا از همسایه بیمارش عیادت نکند، یا پدر و مادرش را از خود، ناخشنود سازد ... همه اینها سبب درآویختن به شاخه هاى درخت «زقّوم» است که انسان را به جهنّم مى برد"

این حدیث شریف و پرمعنا، راههاى سعادت و شقاوت را با ذکر یک مثال معنوى به روشنى بیان کرده و طُرُق خودسازى و تهذیب نفس و خدمت به خلق و عبودیّت خالق را در این ماه مشخّص نموده است. همچنین نسبت به اسباب بدبختى و محرومیّت از سعادت هشدار داده است که براى همه ماههاى سال راه گشا است، به‌ویژه در ماه شعبان که سرآغاز حرکت جدیدى به سوى نیکى ها و پاکى هاست.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

نمازهای وارده برای تمام شبهای ماه شعبان

برگرفته از کتاب اقبال الاعمال سید بن طاووس (ره)

نماز شب اول ماه شعبان:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در اولین شب از ماه شعبان صد رکعت نماز بگزاردکه در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره توحید را نیز یک بار بخواند، پس بعد از تمام شدن نماز٬ سوره حمد را۵۰ باربخواند به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت٬ اگر بندهای این نمازرا گزارده و روزه بگیرد٬ خداوند تعالی از او شر اهل آسمان و زمین و شیاطین و پادشاهان را دفع می کند و از اوهفتاد هزار گناه کبیره رامی آمرزد و از او عذاب قبر را بر میدارد و فرشتگان نکیر و منکر او را نمیترسانند و در حالی از قبرش بیرون میآید که صورتش به مانند ماه شب چهارده است و از صراط به مانند برق عبور کرده ونامهاش به دست راست او داده می شود.(اقبال الاعمال، ص۱۹۳)

نمازی دیگر برای شب اول:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب اول ماه شعبان دوازده رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی بعد از حمد سوره توحید را پانزده بار بخواند، خدای تعالی به او پاداش دوازده هزار شهید را عنایت کرده و برای او عبادت دوازده سال را می‌نویسد و از گناهانش به مانند روزی که از مادرمتولد شده بیرون می آید و خداوند برای هر آیه از قرآن٬ کاخی در بهشت به او عنایت می کند. (همان، ص۱۹۳)

نماز شب دوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب دوم از ماه شعبان٬ ۵۰رکعت نماز بگذارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره های اخلاص و فلق و ناس را نیز یکبار بخواندخداوند به فرشتگان کرام الکاتبین فرمان می دهد که: بر بنده ام گناهی ننویسید تا این که یک سال بر او بگذرد و خداوند برای او بهره ای در عبادت اهل آسمان و زمین قرار می دهد و به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت ٬ از عبادت آن شب جز بدکار یا منافق یا فاجر دوری نمی‌گزیند و فضیلت زیادی ذکر کرده اند.(همان، ص ۲۰۱)

نماز شب سوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب سوم ماه شعبان دو رکعت نماز بخواند که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره توحید را ۲۵ بار بخواند، خداوند در روز قیامت برای او هشت باب بهشت رامی‌گشاید و هفت باب جهنم را به روی او میبندد و به او هزار لباس ابریشمی و هزارتاج می‌پوشاند. (همان، ص ۲۰۱)

نماز شب چهارم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب چهارم ماه شعبان چهل رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و ۲۵ بار سوره توحید را بخواند خداوند برای او به ازاء هر رکعتی پاداش یک میلیون سال را نوشته و برای او برای هر سوره ای٬ یک میلیون شهر می‌سازد و خداوند به اوپاداش یک میلیون شهید را عنایت می‌کند. (همان، ص ۲۰۳)

نماز شب پنجم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب پنجم از شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در هر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره توحید را پانصد بار بخواند و پس از سلام بر پیامبرهفتاد بار درود(صلوات) رساند،خداوند برای او هزار حاجت از حاجت های دنیایی و آخرتی او را برآورده می سازد وبه تعداد ستارگان آسمان٬ شهر در بهشت به او عنایت می فرماید. (همان، ص ۲۰۴)

نماز شب ششم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب ششم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یکبار و سوره توحید را ۵۰ بار بخواند٬ خداوند او را برخوشبختی می‌گیرد و قبرش را گشادمی‌کند و در حالی از قبرش بیرون می‌آید که صورتش به مانند ماه است و می‌گوید: «اشهد انّ لا اله الا الله و انّ محمدا عبده و رسوله». (همان، ص ۲۰۴)

نماز شب هفتم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب هفتم ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که در رکعت اول سوره حمد را یک بار و سوره توحید را صد بار بخواند و در رکعت دوم سوره حمدرا یک بار و آیهالکرسی راصد بار بخواند، مرد و زن مومنی نیست که این نماز را می‌گزارد مگر این که خداوند تعالی دعایش را اجابت کرده و حوائجش را برآورده می سازد و برای او هر روزپاداش شهیدی می نویسد و بر او گناهی نمی‌باشد. (همان،ص ۲۰۴)

نماز شب هشتم:رسول خدا صل الله علیه و آله فرمودند :کسی که در شب هشتم ماه شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در رکعت اول سوره حمد را یک بار و آیه «ءامن الرسول» را تا آخر آن ٬ پنج بار و سوره توحیدرا پانزده مرتبه بخواند و در رکعت دوم سوره حمد را یک بار و آیه آخر سوره کهف «قل انما انا بشر مثلکم» را یک بارو پانزده بار سوره توحید رابخواند ٬ پس اگر گناهانش بیشتر از کف دریا باشد ٬ خداوند او را تا پاک نکند ازدنیا نمی برد٬ و گویا که تورات وانجیل و زبور و قرآن را خوانده باشد) .همان، ص ۲۰۵)

نماز شب نهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب نهم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره حمد را یک بار و ده بار سوره نصر را بخواند، خداوند حتما جسدش را بر آتش حرام می‌کند و به او برای هر آیه ای ثواب دوازده شهید از شهدا بدر و ثواب علما را عنایت می کند. (همان، ص ۲۰۵)

نماز شب دهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب دهم ماه شعبان٬ چهار رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و آیه الکرسی را یک بار و سوره کوثر را سه بار بخواند، پس کسی که این نماز رابگزارد خداوند به فرشتگانش می‌فرماید: صد هزار حسنه برای او بنویسد و صد هزاردرجه برای او بالا ببرید وصد هزار در برای او باز کنید و برای همیشه بر او نبندید و او و پدر و مادرش وهمسایگانش آمرزیده می شوند. (همان، ص ۲۰۶)

نماز شب یازدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب یازدهم از ماه شعبان هشت رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره جحد( کافرون ) را ده بار بخواند، به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت این نماز را به جز مومن دارای ایمان کامل نمی‌گزارده و خداوند به اوبرای هر رکعتی باغی از باغ های بهشت عنایت می‌کند.(همان، ص ۲۰۶)

نماز شب دوازدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب دوازدهم از ماه شعبان دوازده رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یکبار و سوره تکاثر را ده بار بخواند خداوند گناهان چهل ساله او را می‌آمرزد و برای او چهل درجه بالا می‌برد و برای او چهل هزار فرشته طلب آمرزش می کنند و برای اوثواب کسی که شب قدر رادرک کرده باشد است.(همان، ص ۲۰۶)

نماز شب سیزدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب سیزدهم از ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره تین را یک بار بخواند، گویا که دویست برده ازفرزندان حضرت اسماعیل علیه السلام را آزاد کرده باشد و از گناهانش به مانند روزی که از مادر متولد شده بیرون می‌آید و خداوند دوری از آتش را به او عنایت می‌فرماید و با من (حضرت محمد صلی الله علیه و آله) و ابراهیم علیه السلام هم نشین می‌شود. (همان، ص ۲۰۶)

نماز شب چهاردهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب چهاردهم از ماه شعبان چهاررکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره والعصر را پنج بار بخواند خداوند برای اوپاداش نمازگزاران از آدم تا روزقیامت را می نویسد و در حالی او را بر می انگیزد که صورتش از آفتاب و ماه درخشانتر است و آمرزیده می شود. (همان، ص ۲۰۷)

نماز شب پانزدهم ماه شعبان (شب ولادت امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف):رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب پانزدهم میان مغرب و عشاء چهار رکعت نماز بگزراد کهدر هر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره اخلاص را ده بار بخواند (در روایت دیگرییازده بار) و پس از تمام شدن نماز ده بار بگوید : «یا رَبِ‏ اغْفِرْ لَنَا» و نیز ده بار بگوید: «یَا رَبِ‏ارْحَمْنَا» و ده بار بگوید: «یا رَبِّ تُبْ عَلَیْنَا» و بیست و یکبار سوره اخلاص را بخواند و آنگاه ده بار بگوید: «سُبْحَانَ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَى وَ یُمِیتُ الْأَحْیَاءَ وَ هُوَ عَلى‏کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیر»، خداوند تعالی (دعای) او را مستجاب و حوائج او را در دنیا و آخرت برآورده میسازد و نامه اش را به دست راست او می‌دهد و تا سال آینده در نگهبانی خداوند تعالی است. (همان، ص ۲۰۸)

نمازی دیگر در شب نیمه شعبان جهت دیدن پیامبر(ص) در خواب:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند :کسی که در شب نیمه شعبان با بهترین شکلیخود را پاکیزه نموده و دو لباس تمیز بپوشد آن گاه به سوی مصلایش آمده و نماز عشاء را بخواند، آن گاه دورکعت نماز بگزارد که دررکعت اول بعد از حمد سه آیه اول سوره بقره٬ آیه الکرسی و سه آیه اخر سوره بقره) ءامَنَ الرّسول)را بخواند و در رکعت دوم سوره حمد و بعد سوره ناس را هفت بار و فلق را هفت بار و اخلاص رانیز هفت بار بخواند٬ آنگاه سلام داده و بعد از آن چهار رکعت نماز بگزارد که در رکعت اول سوره یس و در رکعتدوم سوره دخان و در رکعت سوم سوره سجده و در رکعت چهارم سوره مُلک را بخواند. ( البته بعد از سوره حمد وهنگام قرائت آیه سجدهبه سجده رفته و دوباره بلند شود و نماز را ادامه دهد )آن گاه بعد از آن صد رکعتبگزارد که در هر رکعتی سورهاخلاص را ده بار و الحمد الله را یک بار بخواند خداوند برای او ٬ سه حاجت رابرآورده می‌سازد یا در دنیا یا در آخرت آنگاه اگر بخواهد که مرا در این شب ببیند(در خواب)٬ می‌بیند. (همان، ص ۲۱۵)

نماز شب شانزدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شانزدهم ماه شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در هر رکعتی حمد و آیه الکرسی را یک بار و سوره اخلاص را پانزده بار بخواند، پس خداوند تعالی به من فرمود: کسی که دورکعت نماز را بگزارد به مانند آن چه را که به تو پیامبریت دادم به او می دهم ودر بهشت برای او هزار کاخ بنا می کنم. (همان، ص ۲۳۶)

نماز شب هفدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب هفدهم ماه شعبان٬ دو رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و اخلاص را هفتاد و یک بار بخواند، پس وقتی که نمازش تمام شد هفتاد بار استغفار گوید از جایش بلند نمی‌شود تا این که خداوند او را آمرزیده و بر او گناهی نمینویسد. (همان، ص ۲۳۷)

نماز شب هجدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب هجدهم ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و اخلاص را ۵ بار بخواند، خداوند هر حاجتی را که در آن شب می خواهد می دهد و اگر او را بدبخت آفریده باشد، پس خوشبخت قرار می‌دهد و اگر در همین سال بمیرد شهید از دنیا می‌رود. (همان، ص ۲۳۷)

نماز شب نوزدهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب نوزدهم از ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره مُلک را ۵ بار بخواند خداوند گناهان گذشته وآینده اش را می‌آمرزد و نمازهایی که بعد از آن می خواند را می پذیرد و اگر پدر و مادرش در آتش باشد، آن‌ها رااز آتش بیرون می‌آورد. (همان، ص ۲۳۷)

نماز شب بیستم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیستم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره نصر را ۱۵ بار بخواند به خدایی که مرا بدرستی به پیامبری برانگیخت از دنیا نمی رود، مگر این که در خواب جای خود را در بهشت دیده و با فرشتگان مقرب محشور می‌شود. (همان،ص۲۳۸)

نماز شب بیست و یکم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و یکم از ماه شعبان هشت رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره های حمد و اخلاص و فلق و ناس را بخواند، خداوند برای او به تعداد ستارگان آسمان حسنه نوشته و به تعداد آن درجات او را بالا می‌برد و به تعداد آن بدی‌های او را میزداید. (همان، ص ۲۳۸)

نماز شب بیست و دوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و دوم ماه شعبان دورکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره های حمد و جحد ( کافرون ) را یک بار و اخلاص را ۱۵ بار بخواند، خداوند تعالی نام او را در نام های راستگویان می‌نویسد و در روز قیامت با گروه مرسلین می‌آید در حالی که او در پوشش خداوند تعالی است. (همان، ص ۲۳۸)

نماز شب بیست و سوم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و سوم شعبان سی رکعت نماز بگزارد که درآن سوره های حمد و زلزال را یک بار بخواند، خداوند تعالی غل و غش را از دل او می‌زداید و از کسانی استکه خداوند سینه‌اش را برای اسلام گشوده و او را در حالی بر می انگیزاند که صورتش به مانند ماه شب چهارده است. (همان، ص ۲۳۹)

نماز شب بیست و چهارم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و چهارم ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره نصر را ده بار بخواند، خداوند تعالی با آزادی او از جهنم رهایی از عذاب وعذاب قبر و حساب کوتاه و دیدار آدم و نوح و پیامبران و شفاعت ٬ اکرامش می‌کند. (همان، ص ۲۳۹)

نماز شب بیست و پنجم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و پنجم ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد و تکاثر را یک بار بخواند، خداوند تعالی به او پاداش آمران به معروف و نهی کنندگان از منکر و ثواب هفتاد پیامبر عنایت می‌کند. (همان، ص ۲۳۹)

نماز شب بیست و ششم:رسول خدا صل الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و ششم از ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره حمد را یک بار و آیه «ءامَنَ الرّسول» را ده بار بخواند، خداوند تعالی او را از آفت‌های دنیا و آخرت سلامت می دارد و در روز قیامت خداوند تعالی شش نور به او عنایت می‌فرماید. (همان، ص ۲۴۰)

نماز شب بیست و هفتم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و هفتم ماه شعبان دو رکعت نماز بگزارد که درهر رکعتی سوره حمد را یک بار و سوره اعلی «سبح اسم ربک الاعلی» را ده بار بخواند، خداوندبرای او یک میلیون حسنه نوشته و یک میلیون بدی را از او رفع کرده و یک میلیون درجه او را بالا می برد و اورا با تاجی از نور می‌آراید. (همان، ص ۲۴۰)

نماز شب بیست و هشتم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و هشتم ماه شعبان چهار رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتی سوره حمد و اخلاص و فلق و ناس را یک بار بخواند، خداوند تعالی او رادر حالی از قبر بر می‌انگیزاند که صورتش به مانند شب چهارده است و هراس های روز قیامت را از او دفع می‌کند. (همان،ص۲۴۱)

نماز شب بیست و نهم:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب بیست و نهم ماه شعبان ده رکعت نماز بگزارد که در هررکعتی سوره حمد را یک بار و سوره های تکاثر و فلق و ناس و اخلاص را ده مرتبه بخواند، خداوند تعالی پاداش کوشندگان را به او داده و میزانش سنگین و به او در حساب تخفیف داده می‌شود و ازصراط به سرعت برق می گذرد. (همان، ص ۲۴۱)

نماز شب سی ام:رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: کسی که در شب سی ام شعبان دو رکعت نمازبگزارد که در هر رکعتی بعد از «حمد» سوره «اعلی» را ده بار بخواند، پس از اتمام نیز بر پیامبر(ص) صد بار درود (صلوات)برساند، پس به خدایی که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت، خداوند برای او یک میلیون شهر در بهشت جاودان بالا میبرد و اگر اهل آسمان‌ها و زمین برای شمارش پاداش او گرد آیند توانایی آن را نداشته و خداوند برای او هزار حاجت را برآورده می‌سازد. (همان، ص ۲۴۱)

***